Endokrin Bezler ve Ana Hormonları
Vücudumuzda çeşitli endokrin bezler bulunur ve bunların her biri özel görevleri olan hormonlar üretir. Epifiz bezi (pineal gland) melatonin hormonu salgılar ve bu hormon biyolojik saatimizi (sirkadiyen ritim) düzenler, aynı zamanda vücut dengemizin (homeostaz) korunmasına yardımcı olur.
Hipofiz bezi endokrin sistemin yönetici bezidir ve ön lob (adenohipofiz) ile arka lob (nörohipofiz) olmak üzere iki kısımdan oluşur. Arka lobdan salgılanan ADH (Antidiüretik Hormon) böbreklerde su tutulmasını sağlayarak idrar miktarını azaltırken, Oksitosin doğum sırasında rahim kasılmalarını tetikler ve anne sütü salınımını destekler. Ön lobdan ise üreme ile ilgili FSH ve LH, böbrek üstü bezlerini uyaran ACTH, büyümeyi sağlayan STH, tiroid bezini aktive eden TSH, süt üretimini başlatan Prolaktin ve deri rengini düzenleyen MSH hormonları salgılanır.
Tiroid bezi vücudun metabolizmasını hızlandıran Tiroksin hormonunu ve kemiklere kalsiyum geçişini sağlayan Kalsitonin hormonunu üretir. Tiroksin eksikliği zeka geriliği ve cüceliğe (kretenizm) yol açabilir. Paratiroid bezi ise Parathormon salgılayarak kan kalsiyum seviyesini artırır, kemiklerden kana kalsiyum geçişini ve böbreklerde kalsiyumun geri emilimini sağlar.
Unutma! Parathormon ile Kalsitonin birbirine zıt çalışır: Parathormon kan kalsiyum seviyesini artırırken, Kalsitonin azaltır. Bu denge, kemik sağlığı için hayati önem taşır!