Hayvanlar Alemi Genel Özellikleri

Hayvanlar alemi canlıları ökaryot hücre yapısına sahiptir ve hepsi çok hücrelidir. Bunlar doğada bulunan en karmaşık canlı gruplarından biridir.

Tüm hayvanlar heterotrof beslenir, yani kendi besinlerini üretemezler ve dışarıdan hazır besin almak zorundadırlar. Hepsinde fermantasyon ve oksijenli solunum görülür.

Hayvanlar dünyasında eşeyli ve eşeysiz üreme yapan türler vardır. Yedekleri karbonhidratları depo karbonhidrat olarak genellikle glikojen şeklinde depolarlar.

Biliyor muydun? Hayvanlar aleminde 1,5 milyondan fazla tür bulunur ve her geçen gün yeni türler keşfedilmektedir!

Omurgasız Hayvanlar

Omurgasız hayvanlarda sinir şeridi karın kısmından geçer ve omurga bulunmaz. Bu grupta bazı türlerde iç, bazılarında dış iskelet görülür. Boşaltım yapıları vardır ancak böbrek bulunmaz.

Genellikle düz kasları bulunur. Eklem bacaklılarda çizgili kas da görülür. Üreme şekilleri açısından oldukça çeşitlilik gösterirler - bazıları eşeyli, bazıları eşeysiz, bazıları ise her iki yöntemle de üreyebilir.

Süngerler omurgasız hayvanların en basit grubudur. Gelişmiş organları ve sistemleri yoktur, zemine bağlı olarak yaşarlar. Por adı verilen deliklerden su alır ve besinlerini bu sudan temin ederler. Basit yapılı kalsiyum iskeletleri vardır ve vücut simetrileri bulunmaz (asimetrik).

Önemli Not! Süngerler, sinir hücrelerine ve sinir sistemine sahip olmayan tek hayvan grubudur. Bu özellik onları diğer tüm hayvanlardan ayırır.

Diğer Omurgasız Hayvan Grupları

Sölenterler (hidra, polip ve mercan) sinir sisteminin ilk görüldüğü hayvanlardır. Hem eşeyli hem de eşeysiz üreme yapabilirler.

Solucanlar tatlı sularda, denizlerde, toprakta veya parazit olarak yaşarlar. Üç alt grubu vardır:

• Yassı solucanlar (tenya, planarya): Tek açıklıklı sindirim sistemine sahiptir. Rejenerasyon yetenekleri çok yüksektir.
• Yuvarlak solucanlar (kancalı kurt, trikina): İlk kez iki açıklıklı sindirim sisteminin görüldüğü hayvanlardır.
• Halkalı solucanlar (toprak solucanı, sülük): Segmentli vücut yapısına ve kapalı dolaşım sistemine sahiptir.

Yumuşakçalar (ahtapot, midye, salyangoz) grubunda bazı türlerde dış iskelet bulunur. Eşeyli ürerler, suda yaşayanlar solungaç solunumu yapar.

Eklem bacaklılar dünyada en fazla tür içeren hayvan grubudur. Karada yaşayanlar trake, suda yaşayanlar solungaç solunumu yapar. Çizgili kas yapısına sahip tek omurgasız gruptur.

Dikkat! Eklem bacaklılarda başkalaşım (metamorfoz) görülür ve bu değişim böceklerin yaşam döngüsünde önemli bir süreçtir.

Eklem Bacaklılar ve Derisi Dikenliler

Eklem bacaklılar kabuklular, çok ayaklılar, böcekler ve örümcekler alt gruplarından oluşur. Bu grubun bazı üyeleri serbest yaşarken, bazıları parazit olarak başka canlıların vücudunda yaşar.

Derisi dikenliler (deniz yıldızı, deniz kestanesi, deniz hıyarı) sadece denizlerde yaşarlar. Solungaç solunumu yaparlar ve hem eşeyli hem de eşeysiz üreme gerçekleştirebilirler.

Omurgalı hayvanlar sinir şeritlerini sırtlarındaki omurgada taşırlar. Hepsinde iç iskelet, kapalı dolaşım sistemi ve böbrek bulunur. Tamamı eşeyli üreme yapar.

Omurgalıların azotlu boşaltım atıkları türlerine göre değişir:

• Amonyak: En zehirli, çok su gerektirir (balıklar)
• Üre: Orta derecede zehirli, orta düzeyde su gerektirir (memeliler, amfibiler)
• Ürik asit: En az zehirli, az su gerektirir (kuşlar, sürüngenler)

Dikkat! Balıklarda küçük kan dolaşımı (akciğer dolaşımı) yoktur. Bu özellik onları diğer omurgalılardan ayırır.

Omurgalı Hayvanlar

Balıklar suda yaşar ve solungaç solunumu yaparlar. Kalpleri 2 odacıklıdır ve değişken vücut sıcaklığına (soğukkanlı) sahiptirler. Kış uykusuna yatmazlar. Balıklar kıkırdaklı (vatoz, köpek balığı) ve kemikli (hamsi) olarak ikiye ayrılır.

İki yaşamlılar (amfibiler) hem karada hem suda yaşayabilirler. Kurbağa ve semender bu grupta yer alır. En önemli özellikleri başkalaşım (metamorfoz) geçirmeleridir:

• Larva dönemi: 2 odacıklı kalp, solungaç solunumu, suda yaşam
• Ergin dönemi: 3 odacıklı kalp, akciğer ve deri solunumu, karada yaşam

Sürüngenler (kertenkele, yılan, kaplumbağa, timsah) 3 odacıklı kalbe sahiptir ve değişken vücut sıcaklığı gösterirler. Vücutları sert keratin pullarla kaplıdır. İç döllenme ve dış gelişme yaparlar.

Kuşlar 4 odacıklı kalbe sahiptir ve sabit vücut sıcaklığı (sıcakkanlı) gösterirler. Ön üyeleri kanat şeklini almıştır. Yavru bakımı görülür.

Bunu Bilmelisin! Kuşlarda akciğerlere bağlı hava keseleri bulunur ve bu sistem onlara yüksek irtifada uçabilme yeteneği sağlar!

Kuşlar ve Memeliler

Kuşlar tüylerle kaplı vücutları ve gagaları ile tanınırlar. Akciğer solunumu yaparlar ve dişleri yoktur. İç döllenme, dış gelişme gösterirler.

Memeliler üç gruba ayrılır:

• Gagalı memeliler: Örneğin ornitorenk
• Keseli memeliler: Örneğin koala
• Plasentalı memeliler: Örneğin köpek ve insan

Memelilere özgü özellikler şunlardır:

• Vücutları kıllarla kaplıdır
• Akciğerlerinde alveol bulunur
• Olgun alyuvarları çekirdeksizdir
• Süt bezleri vardır
• Diyafram kası bulunur
• İç gelişme gösterirler

Omurgalı hayvanların temel farklılıkları kalp odacık sayısı, vücut sıcaklığı düzenleme şekli, solunum organları ve vücut örtüleri açısından görülür. Balıklar ve amfibiler değişken vücut sıcaklığı gösterirken, kuşlar ve memeliler sabit vücut sıcaklığına sahiptir.

Harika Bir Bilgi! Memeliler arasında en küçük tür olan Etrüsk böcekcili sadece 2 gramdır, en büyük tür olan mavi balina ise 150 ton ağırlığa ulaşabilir - aradaki fark tam 75 milyon kattır!