Endokrin Sistem ve Temel Hormonlar
Hormonlar, vücudumuzda homeostasis (iç denge) sağlanmasında sinir sistemiyle birlikte çalışan kimyasal haberleşme molekülleridir. Kan yoluyla taşınan hormonlar, sinir sisteminden farklı olarak yavaş ancak uzun süreli etki gösterirler.
Vücudumuzda bezler iki temel gruba ayrılır: Dış salgı (ekzokrin) bezleri salgılarını kanallar aracılığıyla dışarı atarken, iç salgı (endokrin) bezleri salgılarını doğrudan kana verir. Göz yaşı ve ter bezleri ekzokrin bezlere, hipofiz ve tiroit ise endokrin bezlere örnektir. Hem iç hem dış salgı yapan karma bezler de vardır (pankreas, eşeysel bezler gibi).
Hipofiz bezi, endokrin sistemin orkestra şefi gibi çalışır. Ön ve arka lob olmak üzere iki kısımdan oluşur. Ön lobundan TSH (tiroit uyarıcı hormon), STH (büyüme hormonu), ACTH, FSH, LH, LTH ve MSH olmak üzere yedi önemli hormon salgılanır. Her birinin vücutta özel görevleri vardır - örneğin STH kemik ve kasların büyümesini sağlarken, LH ve FSH üreme sistemini düzenler.
Not: Hipofiz hormonlarındaki dengesizlikler önemli sağlık sorunlarına yol açabilir. Örneğin büyüme hormonunun az salgılanması cüceliğe, fazla salgılanması ise devliğe neden olabilir!
Hipofizin arka lobu ise hipotalamusta sentezlenen ADH ve oksitosin hormonlarını depolar ve kana verir. ADH su dengesini düzenlerken, oksitosin doğum sırasında rahim kasılmalarını ve emzirme döneminde süt salgılanmasını sağlar.