DNA Replikasyonu (Eşlenme) Süreci
Hayatın devamlılığı için DNA replikasyonu kesinlikle gereklidir. Bu süreç hücre bölünmesini sağlar ve genetik bilgilerimizin bir sonraki nesle aktarılmasını mümkün kılar.
Replikasyon orijini DNA eşlenmesinin başlama noktasıdır. Buradan başlayarak DNA zincirlerinin ayrılmasıyla replikasyon çatalı adı verilen yapı oluşur. Bu çatal, açılan kitap sayfaları gibi DNA'nın iki zincirinin ayrıldığı bölgedir.
DNA kopyalanması için belirli malzemeler şarttır: A, T, G, C nükleotitleri yapı taşları olarak kullanılır. Helikaz enzimi DNA sarmalını açar ve zayıf hidrojen bağlarını koparır (bu işlem için ATP enerjisi harcar).
DNA polimeraz en kritik enzimlerden biridir. Ayrılan zincirler kalıp olarak kullanılır ve yeni DNA ipliğine uygun nükleotitler eklenir A−T,G−Ces\cles\cmesi. DNA ligaz ise DNA parçalarını birleştirerek tam bir zincir oluşumunu sağlar.
💡 Önemli Not: DNA polimeraz sadece 3' ucuna nükleotit ekleyebilir - bu replikasyonun yönünü belirler!
Prokaryot ve ökaryot hücrelerde replikasyon farklılık gösterir. Prokaryotlarda sitoplazmada halkasal DNA kopyalanırken, ökaryotlarda çekirdekte doğrusal DNA replike edilir. Ökaryotlarda birden fazla başlangıç noktası olması süreci hızlandırır.