DNA'nın Yapısı ve Organizasyonu
DNA, genetik bilginin depolandığı çift sarmal yapıda bir moleküldür. Bu yapıyı oluşturan temel birimler nükleotitlerdir. Her nükleotit, bir fosfat grubu, 5 karbonlu deoksiriboz şekeri ve bir azotlu bazdan oluşur. DNA'daki azotlu bazlar iki gruba ayrılır: pürinler (adenin ve guanin) ve pirimidinler (sitozin ve timin).
DNA'nın iki ipliği antiparalel yapıdadır, yani bir zincir 5'→3' doğrultusunda ilerlerken, diğer zincir 3'→5' doğrultusunda ilerler. İki zincir arasındaki bağlantı, bazlar arasında oluşan hidrojen bağları ile sağlanır. Adenin her zaman timin ile, guanin ise her zaman sitozin ile eşleşir.
DNA'da nükleotitler arasında fosfodiester bağları bulunur. Bu bağlar, bir nükleotidin hidroksil grubu ile diğer nükleotidin fosfat grubu arasında oluşur ve su çıkışı ile gerçekleşir. Negatif yüklü fosfat grupları birbirini iterek, DNA sarmalının düzenli aralıklarla korunmasını sağlar.
⚠️ Dikkat: DNA'nın organizasyonu canlı türüne göre değişir. Prokaryotlarda çoğunlukla halkasal ve çıplak DNA bulunurken (bazı arkelerde histon proteinleri olabilir), ökaryotlarda DNA doğrusal olup histon proteinleriyle sarılarak nükleoprotein yapısını (kromozom) oluşturur.