Canlıların Ortak Yaşamsal Süreçleri
Boşaltım, canlıların metabolik atıkları uzaklaştırma sürecidir. Bu süreç, vücutta homeostazi (denge) sağlamak için zorunludur. Hücresel solunumdan kaynaklanan azotlu atık olan amonyak (NH₃), canlı türüne göre farklı şekillerde atılır. Örneğin, memeliler üre şeklinde, kuşlar ve böcekler ise ürik asit şeklinde boşaltım yapar.
Canlıların kendilerine benzer bireyler oluşturması üreme olarak adlandırılır. Eşeysiz (mitoz bölünme ile) ve eşeyli (mayoz bölünme ile) olmak üzere iki türdür. Eşeyli üreme genetik çeşitlilik sağlarken, eşeysiz üremede çeşitlilik görülmez. Yaşamak için üreme zorunlu değildir; kısır bireyler de yaşamlarını sürdürebilir.
Merak et! Tüm canlılar protein sentezler, enzim kullanır ve ATP üretir. Ama hepsi aynı şekilde beslenmez. Sence bir mantarla bir ağacın beslenmesi arasındaki temel fark nedir?
Canlılar, uyarılara tepki verir. İnsanların soğukta ürpermesi, bakterilerin asidik ortamdan uzaklaşması ve kedilerin ses duyduğunda kulaklarını dikleştirmesi bu tepkilere örnek verilebilir. Ayrıca, canlılar belirli bir organizasyon düzeyine sahiptir: atom → molekül → organel → hücre → doku → organ → sistem → organizma.
Adaptasyon, canlıların yaşama ve üreme şansını artıran kalıtsal özelliklerdir. Örneğin, ahtapotların renk değiştirmesi veya kutup ayılarının küçük kulak ve burunlara sahip olması birer adaptasyondur.
Tüm canlı hücrelerde ortak olarak hücre zarı, sitoplazma, ribozom ve nükleik asit DNA/RNA bulunur. Ayrıca tüm canlılar protein sentezler, enzim üretir, ATP kullanır ve çevrelerinden madde alışverişi yapar. Bu ortak özellikler, tüm yaşam formlarının temel birliğini gösterir.