Canlıların Sınıflandırılması ve Tarihçesi
Canlıları benzer özelliklerine göre gruplandırmak, bilim insanlarının doğayı anlamak için kullandığı temel yöntemlerden biri. Sistematik bilimi, bu sınıflandırma işlemlerini taksonomik kurallarla yapıyor.
Aristo, tarihte ilk sınıflandırmayı yapan kişi olarak biliniyor. Onun sisteminde canlılar yaşam alanlarına göre ayrılıyordu - bitkiler ot, çalı ve ağaç olarak; hayvanlar ise karada, suda ve havada yaşayanlara göre gruplandırılıyordu. Bu basit ve yapay sistem, sadece dış görünüş özelliklerini kullanıyordu.
Modern zamanlarda ise filogenetik sınıflandırma sistemi kullanılıyor. Bu doğal sınıflandırma yöntemi, canlıları köken benzerliklerine göre gruplandırıyor ve homolog organları temel alıyor.
Önemli: Homolog organlar aynı kökenden gelir ama farklı görevleri olabilir - mesela insan eli ile yarasa kanadı gibi.
İkili Adlandırma Sistemi ve Modern Sınıflandırma
Carolus Linnaeus tarafından geliştirilen ikili adlandırma sistemi, bugün hala kullanılıyor. Bu sistemde her canlıya Latin alfabesiyle, italik yazıyla iki kelimeli isim veriliyor.
İlk kelime büyük harfle başlar ve cins ismini belirtir. İkinci kelime küçük harfle yazılır ve tek başına anlamı yoktur. Birlikte tür ismini oluştururlar. Örneğin Felis domesticus (ev kedisi) veya Pinus nigra (karaçam).
Akrabalık ilişkileri ilk isme bakılarak belirlenir. Felis domesticus ile Felis leo (aslan) aynı cinsten olduğu için yakın akrabadır.
İpucu: Tür kavramını anlamak için şunu hatırla: Aynı türden canlılar çiftleştiğinde verimli döl verebilir!
Canlılar Aleminin Genel Yapısı
Günümüzde canlılar altı temel aleme ayrılıyor: Bakteriler, Arke, Protista, Bitkiler, Mantarlar ve Hayvanlar. Bu hiyerarşik sistem en genelden en özele doğru sıralanıyor.
Hayvanlar aleminde önemli gruplar bulunuyor: süngerler, bölücü hayvanlar, eklem bacaklılar ve omurgalılar. Omurgalılar da kendi içinde balıklar, amfibiler, sürüngenler, kuşlar ve memeliler olarak ayrılıyor.
Bu sınıflandırma sistemi, canlıların evrimsel akrabalık ilişkilerini DNA, anatomi ve fizyolojik özelliklerine bakarak belirliyor.