Solunum Türleri ve Fermentasyon
Oksijenli solunum, tüm ökaryot canlılarda mitokondrilerde gerçekleşen en verimli enerji üretim yöntemidir. Glikoliz, Krebs döngüsü ve elektron taşıma sistemi (ETS) olmak üzere üç aşamadan oluşur.
Glikolizde glikoz pirüvik aside dönüştürülür ve ATP hem üretilir hem tüketilir. Krebs döngüsünde ise asetil-CoA'dan CO₂ açığa çıkar, NAD indirgenır ve ATP üretilir. En fazla ATP, ETS'de üretilir.
Oksijenli solunum yetersiz olduğunda canlılar fermentasyona geçerler. Alkol fermentasyonunda glikozdan etil alkol, laktik asit fermentasyonunda ise laktik asit oluşur. Her iki süreçte de ortamın pH'ı düşer.
Kemiosmotik teoriye göre mitokondri ve kloroplastlarda ETS, protonları (H⁺) taşır. Bu protonların birikmesi ATP sentezini sağlar. Oksijensiz solunumda son elektron alıcısı oksijen değil, başka moleküllerdir.
💡 Hatırla: Yorgunluk hissettiğinde kaslarda laktik asit birikir, dinlenince karaciğerde tekrar pirüvik aside dönüştürülür.