Azot Döngüsü

Azot döngüsü, atmosferdeki azotun toprağa geçmesine dayanan doğal bir süreçtir. Bu geçişe azot fiksasyonu denir ve farklı yollarla gerçekleşir. Şimşek ve yıldırımlar azotu yağmurla toprağa taşırken, bazı bakteriler de biyolojik fiksasyon sağlar. Özellikle baklagillerin köklerinde yaşayan Rhizobium bakterileri, azobakterler ve bazı siyanobakteriler bu işlevi görür.

Bitkiler topraktaki NH₃ (amonyum) ve NO₃ (nitrat) bileşiklerini kullanarak fotosentez yapar ve besin üretir. Hayvanlar ise ihtiyaçları olan azotu bitkilerden karşılar. Canlılar öldüğünde veya atıkları toprağa karıştığında, bunlar parçalanarak önce NH₃ (amonyak), sonra NH₄ (amonyum) oluşturur.

Denitrifikasyon sürecinde, topraktaki nitrat (NO₃) bakteriler aracılığıyla atmosferik azota (N₂) dönüşür. Bu süreç topraktaki azot miktarını azaltarak verimi düşürür. Tersine, nitrifikasyon sürecinde amonyak ve amonyum, nitrit bakterileri tarafından önce nitrite (NO₂) sonra nitrata (NO₃) dönüştürülür. Bu süreç toprağın azot miktarını artırarak verimi yükseltir.

Bilgi Kutusu: Baklagiller (fasulye, mercimek, nohut gibi) köklerindeki nodüllerde yaşayan bakteriler sayesinde havadaki azotu toprağa bağlayabilen özel bitkilerdir. Bu yüzden çiftçiler tarım alanlarının verimliliğini artırmak için ekim nöbeti uygulamasında baklagillere yer verirler.