Enzim-Substrat İlişkisi ve Özellikler
Anahtar-kilit ilişkisi enzimler için çok önemlidir. Her enzim yalnızca belirli bir substrata (enzimin etki ettiği madde) etki eder, tıpkı bir anahtarın yalnızca kendi kilidini açması gibi!
İlginç olan şu: Bir substrata birden fazla enzim etki edebilir. Mesela pirüvat substratına x, y, z enzimleri farklı şekillerde etki ederek etil alkol, laktik asit gibi farklı ürünler oluşturabilir.
Enzim isimlendirmesi kolay: substratın sonuna "-az" eki gelir (üreaz, amilaz, lipaz). Pepsin, tripsin gibi birkaç istisna var tabii. Bir gen-bir enzim hipotezine göre her enzim ayrı bir gen tarafından üretilir.
Enzimler takım halinde de çalışabilir. A→B→C şeklinde zincirleme reaksiyonlarda son ürün (C) yeterli olunca ilk enzimi durdurur. Bu son ürün inhibisyonu denir.
💡 İpucu: Sınav sorularında enzim-substrat uyumunu anahtar-kilit benzetmesiyle hatırla!