Hücre Organelleri ve Yapıları

Her hücre içinde farklı görevler yapan küçük fabrikalar var - bunlara organeller diyoruz. Ribozom, sentrozom, Golgi, lizozom, peroksizom ve vakuol en önemli organellerdir.

Sentrozom hücre bölünmesi sırasında iğ ipliklerini oluşturup düzenleyen önemli bir organeldir. Dikkat et: bitki hücrelerinde sentrozom yoktur!

Hücre iskeleti üç ana elemandan oluşur. Mikrotübül tubulin proteininden yapılmış en kalın yapıdır ve hücreye şekil verir. Mikrofilament aktin proteininden oluşan en ince yapıdır ve hareket sağlar. Ara filament ise farklı proteinlerin birleşmesiyle oluşur.

Dikkat! Sentrozom sadece hayvan hücrelerinde bulunur, bitki hücrelerinde yoktur.

Hücre zarı canlı, esnek ve seçici geçirgen bir yapıdır. Fosfolipit, karbonhidrat, yağ ve proteinlerden oluşur. Çift katlı yapısında dış kısım hidrofilik (suyu sever), iç kısım hidrofobik (suyu sevmez).

Zarli Organeller

Organeller iki grupe ayrılır: tek zarlı ve çift zarlı organeller.

Tek zarlı organeller: Endoplazmik retikulum, Golgi, lizozom, peroksizom ve vakuol. Bunlar hücre içinde farklı metabolik işlevler yapar.

Çift zarlı organeller: Mitokondri ve plastitleri (kloroplast, kromoplast, lökoplast) kapsar. Bunlar enerji üretimi ve depolama ile ilgilenir.

Kloroplast bitkilerde fotosentez yapan yeşil organellerdir. Klorofil pigmenti içerirler ve güneş enerjisini kimyasal enerjiye çevirirler. Kromoplast bitkilere yeşil dışındaki renkleri verir. Lökoplast ise besin maddelerini depolar.

Not: Fotosentez formülünü ezberle: 6CO₂ + 6H₂O → C₆H₁₂O₆ + 6O₂

Hücre Duvarı

Hücre duvarı sadece bitki, mantar ve prokaryot hücrelerde bulunur. Bu cansız yapı hücreyi dış etkilerden korur.

Yapısı canlı türüne göre değişir: bitkilerde selüloz, mantarlarda kitin, bakterilerde peptidoglikan bulunur. Tam geçirgen bir yapıdır, yani her maddeyi geçirir.

Hücre duvarı sert ve koruyucu olmasına rağmen üzerindeki gözenekler sayesinde madde alışverişine engel olmaz. Bu özellik bitkilerin büyümesi için çok önemlidir.