Kontrollü Deneyler ve Bilim Etiği
Kontrollü deneyler bilimsel yöntemin en kritik kısmı. Bu deneylerde sadece bir faktörü değiştirip diğer her şeyi sabit tutarsın. Böylece hangi faktörün sonucu etkilediğini net bir şekilde anlayabilirsin.
Deneyde bağımsız değişken senin kontrol ettiğin faktör (örneğin sıcaklık), bağımlı değişken ise bunun sonucunda değişen şey (örneğin bitki büyümesi). Kontrol grubu ile deney grubunu karşılaştırarak doğru sonuçlara ulaşırsın.
Deney sonuçları hipotezini desteklerse harika! Eğer desteklemezse de sorun yok - bu da bilimsel sürecin doğal bir parçası. Yeni hipotez kurup tekrar denersin. Bilim böyle ilerliyor zaten.
Bilim etiği de unutulmaması gereken önemli bir konu. Bilimsel çalışma yaparken dürüst olmak, başkalarının çalışmalarını çalmamak ve zarar vermemek temel ilkeler. Bu kurallara uymak hem senin hem de bilimin güvenilirliği için şart.
İpucu: Sınav sorularında genellikle bağımsız ve bağımlı değişkenleri ayırt etmen isteniyor. Bağımsız değişken "neden", bağımlı değişken "sonuç" olarak düşün!