Hücre Yapısı ve Çeşitleri

Hücre, canlıların temel yapı ve görev birimidir. Robert Hooke tarafından keşfedilen hücreler, canlıların tümünü oluşturur ve hücre bölünmesiyle çoğalır. Canlılar tek hücreli ya da çok hücreli olabilir. Metabolik olayların tamamı hücrede gerçekleşir.

Hücreler yapılarına göre iki ana gruba ayrılır: prokaryot ve ökaryot. Prokaryot hücrelerde çekirdek bulunmaz (bakteriler ve arkeler). Ökaryot hücrelerde ise belirgin bir çekirdek vardır (mantarlar, bitkiler, hayvanlar ve protistler).

Tüm canlı hücrelerde ortak olarak bulunan yapılar: hücre zarı, sitoplazma, ribozomlar, DNA ve RNA'dır. Prokaryot hücrelerde çekirdek zarı yoktur, DNA sitoplazma içinde halkasal yapıdadır ve zarlı organeller bulunmaz.

Unutma! Prokaryot hücreler basit görünse de, klorofil (fotosentez), kamçı (hareket), pilus (tutunma, gen aktarımı) ve kapsül (hastalık yapma) gibi özelleşmiş yapılar içerebilirler.

Ökaryot hücreler daha karmaşıktır ve üç kısımda incelenir: hücre zarı, sitoplazma ve organeller, çekirdek. Sitoplazma, tüm hücrelerde bulunan yarı saydam bir sıvıdır. İçinde su, organeller, glikoz, vitamin ve mineraller bulunur. Metabolik olayların çoğu burada gerçekleşir.

Hücre zarı madde alışverişini düzenler. Canlı, esnek bir yapıya sahip olan hücre zarı, hücreye şekil verir ve seçici geçirgenliği sayesinde hücreye alınacak molekülleri belirler. Yapısında karbonhidrat, yağ, protein ve fosfat bulunur. Kanal proteinleri madde alışverişine yardımcı olur.